Tilstandsrapport for høgare yrkesfagleg utdanning 2026

Talet på studentar i høgare yrkesfagleg utdanning held fram med å auke. I 2025 var det 36 100 studentar i høgare yrkesfagleg utdanning, ein auke på seks prosent frå året før. Veksten er ganske lik, men noko høgare ved offentlege enn ved private fagskular. Utviklinga stadfestar ein langsiktig veksttrend der høgare yrkesfagleg utdanning har fått ei stadig viktigare rolle i å møte kompetansebehov i arbeidslivet og hos den einskilde student.

Omtrent like mange studentar ved offentlege og private fagskular

I 2025 gjekk 18 800 av studentane ved private fagskular, og 17 300 studentar ved offentlege fagskular. Dette svarar til om lag 52 og 48 prosent av studentane. Studenttalet ved private fagskular auka med rundt 1 000 studentar frå 2024 til 2025, tilsvarande ein vekst på om lag seks prosent. Offentlege fagskular hadde ein noko større auke på om lag 1 100 studentar, det vil seie sju prosent.

Offentlege og private fagskular tilbyr ulike utdanningar, noko som bidreg til skilnader mellom studentgruppene, mellom anna når det gjeld alder, kjønn, utdanningsomfang og utdanningsform. Desse skilnadene vert nærare omtala i dei påfølgjande delkapitla i kapittel 3, medan skilnader i utdanningstilbodet mellom offentlege og private fagskular er omtala i kapittel 4.

Eigarskap og finansieringsform fell ikkje alltid saman (sjå vedleggstabell 1). Ein stor del av studentane ved private fagskular går på utdanningar som er fullfinansiert med skulepengar eller andre eksterne tilskot, men private fagskular tilbyr òg i stor grad heilt eller delvis offentleg finansierte utdanningar. Ved offentlege fagskular betaler ein mindre del av studentane skulepengar. Ei nærare omtale av finansieringa av utdanningane er gitt i kapittel 5.

Størst samla auke i heiltidsekvivalentar ved offentlege skular

I Figur 3.1 ser vi at veksten i talet på studentar er høgare enn veksten i talet på heiltidsekvivalentar, både for offentlege og private fagskular. Sidan studieomfanget og andelen som tar utdanning på deltid varierer mellom blant anna fagområde, vil ein vekst i talet på studentar kunne gi ulik vekst i heiltidsekvivalentar i ulike deler av fagskolesektoren.

Sjølv om veksten i talet på studentar er nokolunde lik mellom offentlege og private fagskular, ser vi at veksten i heiltidsekvivalentar er høgare for dei offentlege fagskulane (fem prosent, mot ein prosent for dei private). Dette tyder på at veksten i studentar ved offentlege fagskular kjem i utdanningar med høgare studiebelastning per student enn ved private fagskular. Totalt auka talet på heiltidsekvivalentar med om lag 590 frå 2024 til 2025, tilsvarande ein vekst på om lag tre prosent. Sjå vedleggstabell 3 for utviklinga i talet på studentar og heiltidsekvivalentar per fagskule over tid.

Dei fleste studentane tek ei gradsutdanning

Høgare yrkesfagleg utdanning omfattar eit breitt spekter av utdanningstilbod, frå vitnemålsgivande^[6] kortare studietilbod på nokre få studiepoeng, til høgare fagskulegrad på inntil 180 studiepoeng. Utdanningane er utforma for å kunne møte ulike kompetansebehov i arbeidslivet og tilpassa ulike livsfasar hos studentane, og spenner difor frå avgrensa kompetansepåfyll til meir omfattande, samanhengande utdanningsløp.

Figur 3.2 viser korleis studentane fordeler seg etter utdanningsomfang i perioden 2021–2025. Figuren viser at dei fleste studentane i heile perioden er tekne opp på utdanningar som fører til fagskulegrad eller høgare fagskulegrad. I 2025 var om lag 28 600 av totalt 36 100 studentar, tilsvarande 79 prosent, registrerte på utdanningar på 60 studiepoeng eller meir. Av desse tok nær 14 500 studentar høgare fagskulegrad (120 studiepoeng eller meir), og nesten tilsvarande tok om lag 14 100 studentar fagskulegrad (60–119 studiepoeng). Dette stadfestar at høgare yrkesfagleg utdanning i hovudsak dekker et behov for omfattande utdanningsløp. Samstundes er desse ofte organiserte som deltids- og fleksible utdanningsløp som kan kombinerast med arbeid.

Sjølv om gradsutdanningane dominerer i heile perioden, har fordelinga mellom fagskulegrad og høgare fagskulegrad endra seg noko sidan 2021. Delen studentar på fagskulegrad (60–119 studiepoeng) har auka, medan delen studentar på høgare fagskulegrad (120 studiepoeng eller meir) har gått noko ned. I 2021 utgjorde studentar på høgare fagskulegrad om lag 43 prosent av studentmassen, medan studentar på fagskulegrad utgjorde rundt 35 prosent. I 2025 er fordelinga jamnare, med om lag 40 prosent av studentane på høgare fagskulegrad og 39 prosent på fagskulegrad.

Tabell 3.1 viser tydelege skilnader i omfang på utdanningar mellom offentlege og private fagskular i 2025. Ved dei offentlege fagskulane tek ein større del av studentane høgare fagskulegrad (57 prosent), mot 24 prosent ved dei private. Ved dei private fagskulane tek ein større del av studentane fagskulegrad (54 prosent), samanlikna med 23 prosent ved dei offentlege. Dette peikar på systematiske skilnader i korleis studentane fordeler seg på omfang på utdanning etter eigarskap.

Samstundes har talet på studentar i utdanningar med omfang under 60 studiepoeng auka i absolutte tal i perioden 2021–2025. I 2025 var til saman om lag 7 500 studentar registrerte på slike utdanningar, tilsvarande i overkant av 20 prosent av studentmassen. Av desse tok om lag 3 500 studentar kortare studietilbod på under 30 studiepoeng, medan rundt 4 000 studentar var registrerte på korte utdanningstilbod på 30–59 studiepoeng.

Talet på studentar på kortare studietilbod og korte utdanningstilbod har vore relativt stabilt i perioden frå 2021 til 2025. Ser ein derimot tilbake over ein lengre periode (jf. vedleggstabell T3.1) har veksten vore særleg tydeleg i desse korte tilboda, som ofte er retta mot yrkesaktive deltakarar med behov for avgrensa og målretta kompetansepåfyll. Framveksten av dei korte tilboda frå 2020 må sjåast i samanheng med politiske prioriteringar og statlege tilskotsordningar retta mot fleksible og arbeidslivsnære tilbod, mellom anna gjennom bransjeprogram og Industrifagskulen. Dette omtalar vi nærare i kapittel 5.2 og 5.6.3. I kapittel 3.5.5 ser vi nærare på studentane som tek studietilbod på under 30 studiepoeng, og inkluderer òg dei som er meldt opp til fleire tilbod same år.

Trass i framvekst av kortare utdanningar er det framleis gradsutdanningane som utgjer kjernen i høgare yrkesfagleg utdanning. Samstundes viser utviklinga at fordelinga mellom dei fire utdanningsomfanga har forskyvd seg noko sidan 2021, med ein viss auke i delen studentar på fagskulegrad og vekst i dei kortare tilboda. Veksten omfattar likevel alle nivå, noko som tyder på at auken i korte og kortare utdanningstilbod i hovudsak kjem i tillegg til, og ikkje på kostnad av, dei lengre utdanningsløpa. I stor grad vert òg gradsutdanningane organiserte som deltids- og fleksible studieløp, slik at dei kan kombinerast med arbeid. Organiseringa av utdanningane som heiltid, deltid og fleksible studieløp er omtalt nærare i kapittel 3.5 og 4.7.

Studentfordelinga på fagområde speglar både etterspurnad frå studentane og etterspurnaden etter yrkesretta kompetanse i arbeidslivet. Korleis utdanningstilboda er utforma og tilgjengelege for studentar i ulike livs‑ og arbeidssituasjonar verkar òg inn på deltakinga.

Utviklinga i studenttalet innanfor dei ulike fagområda må sjåast i lys av breiare samfunnstrekk, som demografiske endringar, teknologisk utvikling, grøn omstilling og endringar i tryggings‑ og beredskapssituasjonen. Desse utviklingstrekka påverkar kompetansebehova i arbeidslivet og val hos studentane og dannar eit viktig bakteppe.

I dette kapittelet analyserer vi korleis studentane i høgare yrkesfagleg utdanning fordeler seg på ulike fagområde, og korleis denne fordelinga kan sjåast i samanheng med dokumenterte kompetansebehov i arbeidslivet. Overordna viser utviklinga at studenttalet aukar innan fagområde med store og vedvarande kompetansebehov, medan enkelte fagområde, som kreative fag og delar av IT‑faga, har hatt svakare utvikling.

I kapittel 5.7.2 og 5.7.7 omtalar vi fordelinga mellom fagområde i høvesvis offentleg finansierte og skulepengefinansierte utdanningar.

Dei største fagområda aukar mest

Dei tre største fagområda i høgare yrkesfagleg utdanning er framleis tekniske fag, helse- og velferdsfag og økonomi- og administrasjonsfag. Som vi kan sjå i figur 3.3, er det òg desse fagområda som har størst auke dei fem siste åra. Samla utgjer dei tre fagområda nå heile 77 prosent av studentane i høgare yrkesfagleg utdanning. I år er IT-fag splitta ut av kategorien tekniske fag for første gang, likevel er tekniske fag framleis det største fagområdet målt i talet på studentar.

I tekniske fag var det 11 600 studentar i 2025. Dette svarar til ein auke på 850 studentar (åtte prosent) frå året før, og 3 100 (37 prosent) sidan 2021. Helse- og velferdsfag og økonomi- og administrasjonsfag følgjer på plassane bak, med høvesvis 9 500 og 6 700 studentar i 2025. Helse- og velferdsfag hadde ein betydeleg auke på 1 100 (13 prosent) studentar frå året før, og 3 400 (55 prosent) studentar sidan 2021. Innanfor økonomi- og administrasjonsfag var det òg stor auke med 650 (ti prosent) studentar frå året før, og 1 400 (26 prosent) sidan 2021. Auken er særleg tydeleg innanfor leiingsfag, sjå vedleggstabell 35.

At tekniske fag og helse- og velferdsfag er store og i vekst, er positivt med tanke på eit aukande kompetansebehov, og regjeringas prioritering av desse fagområda (Prop.1 S (2025-2026), Meld. St. 14 (2022–2023)). Vi vil i det vidare sjå nærare på utviklinga i dei ulike fagområda.

Elektro- og energifaga aukar, bygg- og anleggsfag går ned

NHOs kompetansebarometer for 2025 viser at mangel på kvalifisert arbeidskraft framleis er omfattande, særleg innan yrkesfaglege og tekniske fag. Mange verksemder melder om vedvarande udekte kompetansebehov som påverkar både omstillingsevne og verdiskaping (Furholt et al., 2026).

Talet på studentar innanfor tekniske fag aukar, og det er særleg elektro- og energifaga som aukar mest det siste året (sjå vedleggstabell 35). Dei 4 000 studentane i elektro- og energifaga i 2025 utgjer ein auke på 700 studentar frå året før. Petroleumsfaga har samstundes ein 24 prosent auke i talet på studentar, men frå eit langt lågare nivå. I 2025 var det 290 studentar i petroleumsfaga. Petroleumsindustrien har hatt høg aktivitet som følgje av høge investeringar i oljerelatert verksemd dei siste åra, og norske verksemder har oppgitt stor mangel på fagarbeidarar knytt til denne næringa (Skjøstad et al., 2025). Forventningar om lågare aktivitet framover, kombinert med geopolitiske forhald som kan påverke olje- og gassprisar, har samstundes gjort arbeidskraftbehova meir usikre (Skjøstad & Danielsen, 2026)

Bygg- og anleggsfag er med sine 4 100 studentar i 2025 den største kategorien innanfor tekniske fag, men her ser vi ein nedgang på 150 studentar (fire prosent) frå året før. Talet på studentar i bygg- og anleggsfag hatt ein jamn auke frå 3 100 studentar i 2021 til 4 200 studentar i 2024, før nedgangen i år 2025. Bygg og anlegg har stor mangel på arbeidskraft nasjonalt, til tross for låg aktivitet i næringa og redusert sysselsetting dei siste åra (Skjøstad & Danielsen, 2026).

Industri og kjemifag utgjer òg ein betydeleg del av studentane, og dei 2 300 studentane i 2025 utgjer ein auke på 80 studentar (tre prosent) frå året før.

Innanfor modellering har det vore ein 48 prosent auke i talet på studentar frå 2021, til 600 studentar i 2025, med ei minimal endring det siste året.

I dei tekniske faga er det òg ein betydeleg del studentar i kategorien anna. 260 av dei 440 studentane i denne kategorien er studentar ved brann- og redningsskulen. Her har det vore ein auke på 180 studentar sidan første gong utdanninga vart gjennomførd i 2024. Etter nokre år med oppbygging er fagskulen no å rekne som i full drift.

Oppvekst aukar mest innanfor helse- og velferd

Helsepersonellkommisjonen peikar på behov for personell med breiare og meir samansett kompetanse innan helse‑ og omsorgstenestene, mellom anna som følgje av demografisk utvikling og endra oppgåver i tenestene (NOU 2023:4). Endringar i bemanningskrav, oppgåver og forventingar i barnehage, skule og SFO har dessutan bidrege til auka etterspurnad etter formell kompetanse innan oppvekstfaga.

Ser vi på fagområdet helse- og velferdsfag er det vekst innanfor både helse og oppvekst, men det er særleg oppvekstfaga som har hatt ein stor auke i talet på studentar dei siste åra (sjå vedleggstabell 35). Oppvekstfaga har òg ein langt kortare tradisjon som vidareutdanning enn helsefaga (Høst et al., 2025). Etter ein auke på 157 prosent frå 2021, utgjer dei 3 400 studentane i oppvekstfaga rundt ein tredel (35 prosent) av alle studentane i helse- og velferdsfag i 2025. Auken frå 2022 i oppvekstfaga har ein tydeleg samanheng med opprettinga av nye studietilbod ved Din Kompetanse fagskule, som hadde heile 2 300 studentar innanfor oppvekstfag i 2025.^[7]

I år vart det dessutan lyst ut midlar for barnehagesektoren innanfor treparts bransjeprogram for første gong, noko som kan verke inn på talet studentar i oppvekstfaga i åra framover. Utviklinga kan sjåast i samanheng med stortingsmeldinga Tett på – tidlig innsats og inkluderende fellesskap i barnehage, skole og SFO (Meld. St. 6 (2019–2020)) der det mellom anna vart sett fokus på at skulen og barnehagane må ha den kompetansen som er naudsynt for å gi alle barn eit godt pedagogisk og inkluderande tilbod. I 2025 innførte òg regjeringa eit system for kompetanse og karriereutvikling i barnehage og skule. Systemet skal gi dei tilsette i barnehage og skule betre forutsetningar til å møte dei krava og forventningane dei står ovanfor i jobben (Kunnskapsdepartementet, 2025).

Helsefaga har hatt ein jamn, men klart lågare vekst, med ein auke på 24 prosent frå 2021. Med 5 500 studentar i 2025 utgjer helsestudentane 58 prosent av fagområdet helse- og velferd. Det er stort behov for både kompetanse og arbeidskraft i helsesektoren, og behova kjem til å auke i åra framover. Helsefagarbeidarar er dessutan den yrkesgruppa norske verksemder oppgjer at det er størst mangel på (Skjøstad & Danielsen, 2026). Helsepersonellkommisjonen vurderer samstundes at å auke kompetansen gjennom høgare yrkesfagleg utdanning kan kvalifisere helsefagarbeidarar for fleire oppgåver (NOU 2023:4).

Stor etterspurnad etter kompetanse og arbeidskraft i arbeidslivet kan gjere det ekstra utfordrande for helsefagarbeidarar og arbeidsgjevarane deira å prioritere vidareutdanning. Det er òg store variasjonar i kva grad arbeidsgjevar legg til rette (Breines et al., 2026). Som vi vil omtale nærare i kapittel 3.5 går studentane innanfor helse og velferd i stor grad på fleksible utdanningstilbod, noko som legg til rette for å kombinere utdanning med jobb for yrkesgrupper der det allereie er store behov for kompetansen og arbeidskrafta i arbeidslivet.

Leiingsfag aukar mest innan økonomi- og administrasjonsfag

Studenttalet innan økonomi‑ og administrasjonsfag har auka markant dei siste åra, men veksten er ulikt fordelt mellom utdanningstypane (sjå vedleggstabell 35). Den klart viktigaste drivaren bak veksten er leiingsfag, der studenttalet har auka jamt og i 2025 utgjer den største delen av studentmassen innan fagområdet. Auken gjeld særleg yrkes‑ og fagspesifikke leiingstilbod, til dømes innan prosjektleiing, arbeidsleiing og fagleg leiing i ulike bransjar, og peikar mot ei tydeleg dreiing mot leiingskompetanse med praktisk og yrkesretta innhald.

Òg HR‑fag samt løn‑ og rekneskapsfag har hatt ein vekst, men meir moderat utvikling, som kan tolkast som uttrykk for stabile og vedvarande kompetansebehov innan personalforvaltning, rekneskap og administrasjon. Samstundes har fleire tradisjonelle fag, som kontorfag, marknadsføring og særleg reiselivsfag, hatt stabilt eller fallande studenttal, kombinert med ein smalare tilbodsstruktur.

Samla sett tyder utviklinga på at studentane i aukande grad vel utdanningar som kombinerer administrativ kompetanse med praktisk og arbeidslivsnær kompetanse, særleg innan leiing. Dette kan knytast til endringar i arbeidsoppgåver på grunn av auka kompleksitet i arbeidslivet. Dette gir behov for yrkesretta kompetanse som kombinerer fagkunnskap med fagleg leiing, koordinering og prosjektarbeid (HK-dir, 2024; Kompetansebehovsutvalget, 2022). For mange handlar dette ikkje om overgang til formelle leiarstillingar, men om å ta større ansvar for planlegging, samhandling og oppfølging på tvers av faggrupper i den jobben dei allereie har, noko som òg vert løfta fram som sentralt for å styrkje samfunnets beredskap og handteringsevne (Meld. St. 9 (2024–2025); NOU 2023:7).

Kandidatundersøkinga viser at rett i overkant av 60 prosent av kandidatane frå økonomisk‑administrative fagskuleutdanningar svara at dei var i jobb innanfor fagområdet, som er lågare enn snittet (Lyckander et al., 2026).

Talet på studentar i kreative fag går tydeleg ned

I motsetjing til dei andre fagområda har kreative fag ei tydeleg negativ utvikling i talet på studentar (sjå vedleggstabell 35). I 2025 var det 2 000 studentar, som svarar til ein nedgang på 400 studentar, heile 17 prosent færre enn året før. Det har vore ei negativ trend dei siste fem åra, med ein nedgang på 29 prosent frå 2021. Det er ein nedgang i dei fleste kategoriane, med ein særleg nedgang i design.

Kreative fag har over tid sett ut til å ha eit svakare feste i arbeidslivet enn dei andre fagområda i høgare yrkesfaglege utdanning. Nedgangen i talet på studentar kan ha samanheng med auka utfordringar i arbeidslivet. I den siste kandidatundersøkinga svarar berre 39 prosent av kandidatane innanfor kreative fag at dei har jobb innanfor fagområdet, ein nedgang på over 20 prosent frå førre undersøking. 26 prosent av 2024-kandidatane gjekk i vidare utdanning, anten som hovudaktivitet eller i kombinasjon med arbeid (Lyckander et al., 2026). Bransjeundersøkingar tyder på ein utfordrande arbeidsmarknad for nyutdanna innan design og illustrasjon, og tap av oppdrag på grunn av kunstig intelligens (Grafill, 2025).

Nedgangen i studenttal innan kreative fag er ikkje avgrensa til høgare yrkesfagleg utdanning. Både opptakstal og kandidatdata frå universitets‑ og høgskulesektoren peikar i same retning, med svakare utvikling og større overgangsutfordringar for delar av dei humanistiske og estetiske fagområda samanlikna med fleire andre fagfelt (HK‑dir, 2026).

Studenttalet aukar for maritime fag

Samferdselsfag har med sine 1 800 studentar i 2025 òg hatt ein betydeleg auke på ti prosent siste året, med 160 fleire studentar enn i 2024 (sjå vedleggstabell 35). Bak auken på 18 prosent sidan 2021, finn vi nedgang innanfor jernbane og auke innanfor maritime fag.

Innanfor jernbane var det i 2025 berre 100 studentar ved Norsk fagskole for lokførarar, som dimensjonerer utdanninga etter innspel frå togselskapa. Luftfartsfaga har i same periode snudd ein nedgang til oppgang i talet på studentar. Samstundes er det knytt noko usikkerheit til vidare utvikling innan luftfartsfaga, sidan Pilot Flight Academy har avvikla verksemda si. Det er førebels uklart korleis dette vil påverke kapasitet og studenttal innan luftfartsutdanningane framover.

Når det gjeld dei maritime utdanningane har særleg dekksoffisersutdanninga hatt ei betydeleg auke på 62 prosent sidan 2021. Over halvparten av veksten heng saman med oppretting av nye nettbaserte tilbod med samling. Maskinoffisersutdanninga har i same periode hatt ein vekst på 24 prosent. Samla sett har det blitt 380 (45 prosent) fleire studentar innan dei maritime utdanningane sidan 2021.

Innan maritim næring vert det meldt om store kompetansebehov i åra som kjem. Maritim verdiskapingsrapport 2025 peikar på høg aktivitet og vidare vekst, samstundes som tilgang på kvalifisert arbeidskraft vert løfta fram som ein sentral føresetnad for teknologiutvikling, grøn omstilling og auka internasjonal konkurranse (Haug et al., 2025). Utviklinga i talet på studentar innanfor maritime fag kan dermed sjå ut til å vere i tråd med regjeringas prioriteringar innanfor grøn omstilling (Meld. St. 14 (2022–2023)). Rekruttering og kompetanse er òg eit prioritert område i regjeringas kommande maritime strategi (Nærings- og fiskeridepartementet, 2026).

Talet på IT-studentar flatar ut

Det har vore ein stor auke i studentar innanfor IT-fag det siste tiåret, men dei siste åra har han flata ut (sjå figur 3.4). Den store auken, sett i samanheng med at desse utdanningane og studentgruppa på fleire område skil seg frå dei andre tekniske faga, har resultert i at IT-fag frå i år er skild ut som eit eige fagområde (sjå nærare omtale i kapittel 2.7). IT-fag er no det fjerde største fagområdet i høgare yrkesfagleg utdanning (sjå figur 3.3 ).

Med bakgrunn i at dette er første gong IT-fag er skild ut som eit eige fagområde, presenterer vi utviklinga heilt tilbake til 2017 i figur 3.4. Det var 490 studentar innanfor IT-fag i 2017, medan det var heile 3 700 studentar i 2025. Det vil seie at det er nesten sju og en halv gongar fleire studentar. Særleg var det stor vekst etter pandemien og endringane i fagskuleforskrifta i 2021. Dei siste åra kan det sjå ut til at talet på IT-studentar flatar ut, med ein nedgang på tre prosent frå 2024 til 2025. Ein liknande tendens ser vi ved universitet og høgskuler, der talet på søkjarar til informasjonsteknologi har gått nedover dei siste åra (HK-dir, 2026c) .

Sjølv om behovet er stort for spesialisert digital kompetanse, ser det ut til å vere utfordringar med arbeidsmarknadstilpasningar for dette fagområdet i høgare yrkesfagleg utdanning (Kompetansebehovsutvalget, 2025). Blant anna peiker forsking kompetansebehovsutvalet viser til, på teikn på låg arbeidslivsrelevans eller låg kvalitet som ikkje kompenserer for manglande erfaring hos studentane (Høst et al., 2024). Som vi kjem tilbake til i kapittel 3.6.3, kan utdanningane i IT-fag i større grad reknast som grunnutdanningar samanlikna med anna høgare yrkesfagleg utdanning, og fleire oppgjer at dei tar utdanninga som omskolering (Lyckander et al., 2026). I lys av dette kan utflatinga i talet på studentar vere ei tilpassing til eit avgrensa behov i arbeidslivet for kandidatar frå nokre av desse utdanningane. Men det kan òg henge saman med generelle trendar i arbeidsmarknaden.

Over 90 prosent av studentane innanfor IT-fag går på private fagskular, og det er her vi finn ein nedgang i talet på studentar. Det har derimot vore ein auke på 18 prosent i talet på studentar ved dei offentlege fagskulane, med 49 fleire studentar i 2025 samanlikna med året før. Som vi omtalar nærare i kapittel 3.6.3, har studentane innanfor IT-fag ved dei offentlege fagskulane i større grad yrkesfagleg bakgrunn. Sjå vedleggstabell F3.4 for fleire detaljar om fagkategoriane innan IT.

Det er eit overordna mål at høgare yrkesfagleg utdanning skal vere tilgjengeleg for studentar i alle delar av landet. Kombinasjonen av stadbaserte, samlingsbaserte og nettbaserte utdanningar gir fleire moglege inngangar til utdanning uavhengig av bustad.

Studentar busette i fylke med mindre tilgang til stadbaserte tilbod er oftare registrerte i nettbaserte utdanningar, særleg nettbaserte utdanningar med samling (sjå vedleggstabell 9). Samstundes er det tydelege skilnader i fagprofil mellom studiefylka, der enkelte fylke har ein klar dominans av tekniske fag, medan andre har større innslag av helse- og velferdsfag eller ei meir samansett fagleg fordeling. Nettbaserte utdanningar bidrar til å utjamne geografiske skilnader i tilgang, men inneber òg at enkelte fagområde er mindre synlege i fylkesvise oversikter.

Kor studentane vel å studere, heng saman med tilbodet av utdanning i ulike deler av landet og korleis utdanningane er organisert. I kapittel 4 omtaler vi fagskular, studiestader og utdanningane som vert tilbydd, og i fylkesvedlegget er det nærare omtale av utdanningstilbodet i kvart fylke.

Studentane er spreidd på studiestader i alle fylke

Figur 3.5 viser fordelinga av studentar på stadbaserte og samlingsbaserte utdanningar, fordelt på offentlege og private fagskular i dei ulike fylka. I tillegg er det ei eiga søyle for nettbaserte utdanningar. ^[8] Om lag 10 700 studentar tek nettbaserte utdanningar, medan dei resterande 25 400 studentane er knytte til bestemde studiestader. Sjå kapittel 4.1 for meir omtale av studiestader.

Som tidlegare er flest studentar knytt til studiestadar i Oslo, Rogaland, Vestland og Innlandet. Oslo har flest studentar totalt, om lag 4 000, medan Rogaland og Vestland har rundt 3 000 studentar kvar. Innlandet følgjer med om lag 2 750 studentar. I tillegg kjem studentar busett i fylka som tar rein nettbasert utdanning. At desse fylka skil seg ut må sjåast i samanheng med folketal, arbeidsmarknad og omfanget av utdanningstilbod i fylka.

Finnmark har færrast studentar totalt, med litt over 120 studentar i 2025. Òg Møre og Romsdal har eit lågt studenttal samanlikna med dei største studiefylka. I begge fylka studerer dei fleste studentane ved offentlege fagskular. Dette må sjåast i samanheng med både lågare folketal og eit avgrensa tilbod av utdanningar lokalt.

Utdanningsform varierer etter bustadfylke

Figur 3.6 viser korleis studentar busette i ulike fylke fordeler seg på utdanningsform i 2025. På landsbasis er nettbaserte utdanningar med samling den mest utbreidde utdanningsforma, etterfølgd av reine nettbaserte utdanningar og stadbaserte utdanningar (sjå kapittel 3.5). Sjølv om alle dei tre utdanningsformene er representerte, er det stor variasjon i fordelinga mellom fylke.

Blant studentar busette i fylke med spreidd busetnad og lange avstandar, som Troms, Finnmark, Nordland, Innlandet og Telemark, er nettbaserte utdanningar med samling den klart mest vanlege utdanningsforma. For studentar som bur i desse fylka, er rundt 60 prosent eller meir registrerte i slike tilbod, medan ein relativt liten del er knytte til reine stadbaserte utdanningar.

Eit liknande, men noko meir samansett mønster finn vi blant studentar busette i fylke med høgt samla studenttal og fleire studiestader, som Vestland, Trøndelag og Rogaland. Òg her er nettbaserte utdanningar med samling den mest brukte utdanningsforma blant studentane, og omfattar rundt halvparten. Samstundes er ein større del av studentane enn i dei mest spreiddbygde fylka registrerte i stadbaserte utdanningar, noko som tyder på at fleire utdanningsformer er reelt tilgjengelege for studentane.

I alle fylke utgjer studentar som går på reine nettbaserte utdanningar ein betydeleg del av studentmassen. Dette gjeld særleg studentar busette i Oslo og Akershus, der rundt ein tredel er registrerte på slike tilbod. Oslo, saman med Agder, er òg blant fylka med størst del studentar på stadbaserte utdanningar, med over ein tredel på denne utdanningsforma. Delen studentar på samlingsbaserte utdanningar er forhaldsvis låg blant studentar busett i Oslo, samanlikna med andre fylke.

Fagprofilen varierer mellom studiefylka

Figur 3.7 viser at det er tydelege skilnader i kva slags utdanningar studentane tek i kvart studiefylke, når vi ser på stad- og samlingsbaserte utdanningar.

I fleire fylke er tekniske fag den største kategorien blant studentane som studerer der. Dette gjeld mellom anna Telemark, Troms, Innlandet og Buskerud, der over halvparten av studentane er knytte til tekniske utdanningar. Desse fylka verkar dermed å ha ein profil prega av tekniske og yrkesretta utdanningstilbod. I andre fylke, som Akershus, Rogaland og Finnmark, er helse- og velferdsfag meir sentrale.

Storbyfylke, særleg Oslo, har ein meir samansett fagprofil. Her er studentane fordelte på fleire store fagområde, mellom anna helse- og velferdsfag, kreative fag, økonomi- og administrasjonsfag og tekniske fag. Dette tyder på at eit breitt utdanningstilbod gir studentane større valmoglegheiter mellom fagområde innanfor same fylke.

At tekniske fag kjem høgt opp i fleire fylke, må òg sjåast i samanheng med at tekniske fag i mindre grad vert tatt som rein nettutdanning. I oversikta per fylke vert nokre fagområde òg underrepresentert, sidan mange av studentane tar rein nettbasert utdanning. Dette gjeld særleg IT-fag og økonomi- og administrasjonsfag. Sjå kapittel 3.5.4 for nærare omtale av variasjon i utdanningsform mellom fagområde.

Høgare yrkesfagleg utdanning rekrutterer i hovudsak frå arbeidslivet, og derfor er snittalderen høgare enn ved universitet og høgskule. I 2025 var snittalderen på 34 år, 36 år for kvinner og 32 år for menn. Ser ein på alle studentar i høgare yrkesfagleg utdanning, er det relativt jamn spreiing i dei ulike aldersgruppene (sjå figur 3.8). Samstundes er det store skilnader mellom fagområda.

Snittalderen har stige jamt over dei siste åra, frå 33 år i 2021 til 34 år i 2025. Auken ser ut til å henge saman med både endring i samansetning av fagområda, og ein auke i snittalder innan dei fleste fagområda (sjå vedleggstabell 32). Som omtala i kapittel 3.2.1 har det vore særleg vekst i helse- og velferdsfag, tekniske fag og økonomi- og administrasjonsfag sidan 2021, alle med relativt høg snittalder.

Skilnaden i snittalder mellom kvinner og menn på rundt fire år har vore relativt stabil sidan 2021 (sjå vedleggstabell 32). Det er om lag like mange kvinner som menn som tek høgare yrkesfagleg utdanning, men fordelinga varierer mellom fagområda. Den høge delen kvinner i helse- og velferdsfaga, der snittalderen er høg, bidreg til ein høgare snittalder for kvinner samla sett.

Helse og velferd med dei eldste, og samferdsel med dei yngste studentane

Som ein kan sjå i figur 3.8 er det fleire studentar i dei høgaste aldersgruppene innanfor helse og velferd, samanlikna med dei andre. Snittalderen i dette fagområdet er 39 år. Òg innanfor økonomi- og administrasjonsfag er studentane relativt sett eldre, med eit snitt på 37 år. På motsett side skil kreative fag og samferdselsfag seg ut med å ha mange unge studentar i aldersgruppa 20 til 24 år. Snittalderen i desse fagområda er høvesvis 28 og 25 år. Særleg innanfor maritime fag er det mange som tek vidareutdanning rett etter læretid i vidaregåande opplæring. Tekniske fag og IT-fag plasserer seg på midten, med relativ jamn spreiing mellom dei ulike aldersgruppene, og ein snittalder på 32 år i begge fagområde.

I vedleggstabell 31 kan ein sjå korleis studentane fordelar seg etter kjønn og i ulike aldersgrupper. I kapittel 3.5.2 omtaler vi fordelinga av heiltids- og deltidsstudentar for ulike aldersgrupper.

Kjønnsfordelinga følg mønster i arbeidslivet

Det er omtrent like mange kvinner som menn som tek høgare yrkesfagleg utdanning, men skilnadene er store mellom dei ulike fagområda. I 2025 var det 48 prosent kvinner og 52 prosent menn i høgare yrkesfagleg utdanning.

Som ein kan sjå i figur 3.9, følgjer fordelinga mellom kvinner og menn tradisjonelle mønstre i arbeidslivet (SSB, 2025). Innanfor helse og velferd er heile 85 prosent kvinner, medan det er høvesvis 72 og 68 prosent kvinner i kreative og økonomisk-administrative fag. I den andre enden av skalaen finn vi samferdsels- og tekniske fag, der høvesvis 89 og 88 prosent er menn. I tillegg er det 66 prosent menn innan IT-fag. At IT-fag er skild ut som eige kategori i år, bidreg dermed til at delen menn innanfor tekniske fag er høgare enn i tidlegare tilstandsrapportar. Kjønnsskilnadene har vore relativt stabile i alle fagområde dei siste fem åra.

Fagskulane har avgrensa moglegheiter til å påverke kjønnsfordelinga i vidareutdanningar, fordi rekrutteringsgrunnlaget i stor grad er forma gjennom tidlegare utdanningsval. Ei utjamning føreset difor endringar i dei utdanningsløpa som studentane vert rekrutterte frå, særleg i vidaregåande opplæring, der dei fleste tek sine første fagspesifikke val (Lyckander et al., 2026). I tråd med dette rettar tiltaka i hovudmålet om færre kjønnsdelte utdanningsval i regjeringas strategi for likestilling seg i større grad mot vidaregåande opplæring enn høgare yrkesfagleg utdanning (Kultur- og likestillingsdepartementet, 2024). Sjølv om det blant anna er fleire jenter som søkjer seg til elektro og datateknologi og teknologi- og industrifag i vidaregåande opplæring enn før, er det framleis gutar som dominerer. Med tanke på høg snittalder hos fagskulestudentane, vil det i alle tilfelle ta lang tid før endringar i utdanningsval i vidaregåande opplæring når fagskulane.

Lokomotivførarutdanninga er eit døme på eit fagområde som er sterkt mannsdominert, og der Lokførerskolen sjølv har peika på behov for og iverksett tiltak for betre kjønnsbalanse (Jensen, 2023). Sjølv om talet på kvinnelege søkjarar har auka, gjer ekstrapoeng for relevante fagbrev at få kvinner får plass. Hausten 2025 var berre seks av 101 studentar ved lokomotivførarutdanninga kvinner. Tilsvarande var seksten av 257 studentar ved Brann- og redningsskolen kvinner.

I vedleggstabell 31 kan ein sjå korleis studentane fordeler seg etter kjønn og i ulike aldersgrupper.

Stadig fleire studentar med innvandringsbakgrunn

Analysar frå NIFU visar ei stor auke i delen fagskulestudentar med innvandringsbakgrunn^[9], frå under sju prosent i 2008 til om lag 20 prosent i 2023 (Lyckander et al., 2026).^[10] Denne auken har nær samanheng med ein generell auke i innvandrarbefolkninga, særleg prega av arbeidsinnvandring frå EØS-området. Blant kandidatane som er fødde utanfor Noreg, er den største delen fødde i andre europeiske land (åtte prosent), medan delen fødde i Asia og Afrika ligg på om lag to prosent i kvar region. Samansetjinga er forhaldsvis lik fordelinga i førre undersøking (Lyckander et al., 2026).

Når det gjeld innvandrardel er det store variasjonar mellom fagområde. I helse- og velferdsfaga har over lengre tid om lag ein firedel av studentane hatt innvandrarbakgrunn (Lyckander et al., 2026). Studentane vert her rekrutterte frå sektorar som helse og oppvekst, som har ein høg del innvandrarar. I åra fram mot 2023 har økonomi- og administrasjonsfag og IT-fag likevel vakse fram som fagområda med høgast del innvandrarar, noko som både kan spegle breiare samfunnstrendar og rolla høgare yrkesfagleg utdanning kan spele som ein tilgjengeleg utdanningsveg (Lyckander et al., 2026). Som vi omtalar nærare i kapittel 3.6, er helse- og velferdsfag, økonomi- og administrasjonsfag og IT-fag òg fagområda der realkompetanse er mest utbreidd som opptaksgrunnlag. Vi manglar tal for å kunne analysere om realkompetanse er meir utbreidd blant dei med innvandrarbakgrunn. I dei resterande fagområda er det òg ei svak auke i delen innvandrarar over tid.

I vedleggstabell 21 har vi tal for statsborgarskap blant fagskulestudentane. Desse tala fangar ikkje opp alle studentar med innvandrarbakgrunn og kan omfatte studentar med fleire ulike statsborgarskap.

Fleksibilitet i høgare yrkesfagleg utdanning handlar ikkje berre om valfridom, men og om strukturelle tilpassingar til ein studentmasse med ulike føresetnader og livssituasjonar.

Høgare yrkesfagleg utdanning er i stor grad utvikla for ein studentmasse som er tett knytt til arbeidslivet. Utdanningane er i hovudsak retta mot vaksne, yrkesaktive deltakarar og vert ofte organiserte som deltids- og fleksible utdanningar, der arbeidsplassen i mange tilfelle fungerer som ein sentral læringsarena.

Den tette koplinga mellom fagskulane og arbeidslivet bidreg til praksisnære og relevante utdanningstilbod, samstundes som ho stiller særlege krav til korleis utdanningane vert organiserte og tilrettelagde (Høst et al., 2024, 2025). Dette gir eit viktig bakteppe for analysane i dette kapittelet, der vi ser nærare på deltid, nettbaserte utdanningar og kortare studietilbod som sentrale former for fleksibilitet i høgare yrkesfagleg utdanning. Samstundes er geografisk tilgjenge ein viktig dimensjon ved fleksibiliteten i sektoren. Dette er nærare drøfta i kapittel 3.3.

Dei fleste er deltidsstudentar

Dei fleste studentane i fagskulen tek utdanninga på deltid. I 2025 tok 27 300 studentar utdanninga si på deltid, noko som svarar til 76 prosent av alle studentar. Frå å utgjere 70 prosent i 2021 har andelen deltidsstudentar fortsett å auke jamt dei siste åra. Denne utviklinga samsvarar med korleis utdanningstilboda i fagskulesektoren i aukande grad er organiserte som deltidsløp, noko vi ser nærare på i kapittel 4.7.

Kandidatundersøkinga viser at òg mange heiltidsstudentar i høgare yrkesfagleg utdanning er i jobb under studiet. Behovet for fleksible utdanningstilbod gjeld difor ikkje berre deltidsstudentar, men òg studentar som er registrerte på heiltidsutdanningar (Lyckander et al., 2026).

Figur 3.10 viser fordelinga av heiltids- og deltidsstudentar etter fagområde i 2025. I tabellvedlegget (F3.10) ser vi utviklinga over tid. Skilnadene mellom fagområda når det gjeld heiltids- og deltidsutdanningar er store, og i hovudsak stabile over tid. Endringane sidan 2021 handlar først og fremst om vekst i studenttal, der auken i stor grad har skjedd innan deltidsutdanningar. Dette stadfestar at fleksible studieløp er ein berebjelke i høgare yrkesfagleg utdanning, og tett knytt til ein studentmasse som i stor grad kombinerer utdanning med arbeid.

Helse- og velferdsfag skil seg klart ut ved å ha ein nærast reindyrka deltidsprofil. I 2025 er 9 400 av 9 500 studentar deltidsstudentar, tilsvarande 99 prosent, medan berre 110 studentar studerer på heiltid. Som vi kan sjå i tabellvedlegget (F3.10) er dette ei vidareføring av utviklinga frå 2021, då deltidsstudentar allereie dominerte fagområdet. Sidan 2021 har talet på deltidsstudentar i helse og velferd auka frå om lag 6 100 til over 9 400, utan at andelen heiltidsstudentar har endra seg nemnande. Dette heng òg naturleg saman med ein eldre studentgruppe innafor helse- og velferdsfaga (sjå kapittel 3.4.1 og 3.5.2), og understrekar at utdanningane i stor grad fungerer som kompetanseheving for yrkesaktive i sektoren.

I tekniske fag studerer 9 900 av om lag 11 600 studentar på deltid, tilsvarande 86 prosent, medan om lag 1 700 er heiltidsstudentar. I økonomi- og administrasjonsfag er 5 600 av 6 700 studentar deltidsstudentar (83 prosent). For begge fagområda har studenttalet auka betydeleg sidan 2021, men veksten har i hovudsak kome blant deltidsstudentar.

IT-faga skil seg frå dette mønsteret. Her er heiltidsstudentar i fleirtal i 2025, med 2 500 heiltidsstudentar (69 prosent) og 1 200 deltidsstudentar (31 prosent). Samstundes har andelen deltidsstudentar gått ned med ni prosent sidan 2021. Dette indikerer at heiltidsstudium framleis dominerer og til og med har auka.

I samferdselsfag er heiltidsstudentar òg i fleirtal. I 2025 er om lag 1 500 av 1 800 studentar heiltidsstudentar, tilsvarande 82 prosent, medan 330 studerer på deltid. Deltidsdelen har likevel auka sidan 2021, då berre litt over ein prosent var deltidsstudentar i dette fagområdet. Trass i veksten er heiltidsstudium framleis den klart viktigaste studiemodellen.

Kreative fag har den høgaste delen heiltidsstudentar av alle fagområde, med 1 700 heiltidsstudentar (85 prosent) og 300 deltidsstudentar (15 prosent) i 2025. Samanlikna med 2021 har både det totale studenttalet og talet på heiltidsstudentar gått noko ned, medan deltidsdelen har vore relativt stabil. Dette har ført til ein noko mindre dominans av heiltidsstudium enn tidlegare, men heiltid er framleis hovudmodellen.

Deltidsstudium speglar ein vaksen studentmasse

Tabell 3.2 viser fordelinga av heiltids- og deltidsstudentar etter alder i 2025. Som i tidlegare år er det ein klar samanheng mellom alder og utdanningsform, der andelen deltidsstudentar aukar markant med aukande alder. Blant studentar under 25 år er heiltidsstudium mest vanleg, medan deltid dominerer frå og med aldersgruppa 25–29 år.

I aldersgruppa 20–24 år studerer om lag 54 prosent på heiltid og 46 prosent på deltid. For studentar i alderen 25–29 år har dette forholdet snudd, med rundt 71 prosent deltidsstudentar. Denne utviklinga held fram i dei eldre aldersgruppene. Nær 80 prosent av studentane i alderen 30–34 år og over 85 prosent av studentane i alderen 35–39 år studerer på deltid. For studentar over 40 år er deltidsstudium den dominerande studiemodellen, med rundt 90 prosent eller fleire deltidsstudentar i alle aldersgrupper frå 40 år og oppover. Blant studentar over 49 år er heile 95 prosent deltidsstudentar.

Mønsteret i 2025 samsvarer i hovudtrekk med utviklinga over tid, og stadfestar at deltidsutdanning er den viktigaste studiemodellen for eldre studentar i høgare yrkesfagleg utdanning. Dette reflekterer ein studentmasse som i stor grad kombinerer utdanning med arbeid og andre forpliktingar. Samstundes viser tabellen at heiltidsstudentar i hovudsak er konsentrerte i dei yngste aldersgruppene, særleg under 25 år.

Sett i samanheng med alder og fagområde peikar dette i retning av eit delt studentmønster, der yngre studentar oftare tek høgare yrkesfagleg utdanning som eit samanhengande heiltidsløp, medan eldre studentar i større grad nyttar deltidsutdanning som kompetanseheving ved sidan av arbeid.

Auke i studentar på nettbaserte utdanningar med samling

Nett- og samlingsbaserte utdanningar gir studentane fleksibilitet både i tid og stad. Med ei betydeleg auke dei siste åra, har nettbaserte utdanningar med samlingar etablert seg som den mest vanlege typen utdanning for studentane. I 2025 tok nærare halvparten av studentane denne type utdanning (17 300, 48 prosent), medan høvesvis 10 700 (30 prosent) og 8 100 (23 prosent) av studentane tok reine nettbaserte og stadbaserte utdanningar. Går ein tilbake til 2023 var det til dømes omtrent like mange studentar på stadbaserte som på nettbaserte utdanningar med samling (sjå figur 3.11).

Auka i nettbaserte utdanningar skjer parallelt med ein nedgang i talet på studentar som tar reine stadbaserte utdanningar. Talet på studentar som tar nettbasert utdanning med samling har meir enn dobla seg sidan 2021, med ein auke på om lag 9 200 studentar. I same periode har det vore ein nedgang på 31 prosent, med 3 700 færre studentar på reine stadbaserte utdanningar. På nettbaserte utdanningar har det samstundes vore ein auke på 28 prosent, med 2 400 fleire studentar. Denne utviklinga må òg sjåast i samanheng med endringar i fagområdesamansetninga i sektoren. Dei største og raskast veksande fagområda, særleg helse- og velferdsfag og tekniske fag, har mange studentar på nettbaserte utdanningar med samling, noko som bidreg til den samla veksten i denne utdanningsforma, sjå figur 3.12.

At nettbaserte utdanningar med samling aukar meir enn stadbaserte utdanningar går ned, kan tyde på at denne utdanningsforma møter eit behov. I kandidatundersøkinga svarer over 70 prosent av fagskulekandidatane som hadde valt nettbasert utdanning med samling at dette passa best med jobbsituasjonen (Lyckander et al., 2026). Vidare legg kombinasjonen av nettbasert undervising og fysiske samlingar i større grad til rette for bruk av praktiske øvingar, sosialt samhald og bygging av relasjonar, samanlikna med reine nettbaserte tilbod (Andresen & Breines, 2024).

Tidlegare undersøkingar frå Studiebarometeret for fagskolestudentar viser at studentane generelt er tilfredse med organiseringa av utdanningane. Samstundes varierer vurderingane mellom ulike utdanningsformer og organiseringsformer. Nokre nettbaserte utdanningar får gjennomgåande gode vurderingar knytte til fleksibilitet og struktur, medan samlingsbaserte utdanningar i større grad er avhengige av korleis samlingar og nettundervisning er organiserte og koordinerte. Undersøkingane gir likevel ikkje grunnlag for å trekkje eintydige konklusjonar om at éi organiseringsform systematisk vert vurdert betre enn dei andre (NOKUT, 2024).

Kombinasjonen av ulike undervisingsformer stiller store krav til fagmiljøa, og intervju blant studentar og fagskular tyder på at det pedagogiske opplegget er i stadig utvikling for å heve kvaliteten på utdanningane (Andresen & Breines, 2024). I 2025 fekk Fafo tildelt midlar frå Forskingsrådet til å undersøke korleis nettbasert fagskoleutdanning påverkar tilgang til kompetanse, inkludert kvalitet, og korleis utdanninga vert opplevd og verdsett. Prosjektet MovingSkills vert gjennomført i samarbeid med Nord universitet og University of Edinburgh, og varer frå 2026 til 2030 (Fafo, 2025).

Sjå omtale av utviklinga i kva slags utdanningsform fagskulane tilbyr i kapittel 4.8.

Variasjonar i utdanningsform mellom fagområda

Medan talet på studentar på nettbaserte utdanningar med samling har auka kraftig sidan 2021, viser figur 3.12 at val av utdanningsform varierer tydeleg mellom fagområda. Samlingsbaserte utdanningar er særleg utbreidde i dei største fagområda, tekniske fag og helse- og velferdsfag.

Fordelinga av utdanningsformer kan forståast som eit resultat av eit samspel mellom krav til praksis og fysiske læringsarenaer, og behov for fleksibilitet. Samlingsbaserte nettstudium gjer det mogleg å kombinere felles opplæring og ferdigheitstrening på samlingar med praktisk utøving og refleksjon i eiga verksemd mellom samlingane. Dette legg til rette for tett kopling mellom utdanning og arbeid, samstundes som utdanninga kan gjennomførast utan at studentane er heilt ute av arbeidslivet over lengre tid. Samstundes forklarar dette, og det at utdanningane tradisjonelt var stadbaserte, kvifor det framleis er eit visst innslag av reine stadbaserte utdanningar, særleg der opplæringa krev tilgang til spesialisert utstyr, verkstader eller praksisnære læringsarenaer.

Desse samanhengane kjem tydeleg til uttrykk i fordelinga av utdanningsformer mellom fagområda i figur 3.12. Fagområde med læringsaktiviteter som krev at ein er fysisk til stades er i hovudsak stadbaserte, medan fagområde som i større grad kan gjennomførast digitalt, har ei høgare utbreiing av nettbaserte og samlingsbaserte løysingar. Samlingsbaserte og nettbaserte tilbod spelar samstundes ei viktig rolle i fagområde der mange studentar kombinerer utdanning med arbeid.

Studentar ved private fagskular skil seg frå studentar ved offentlege ved i større grad å ta nettbaserte utdanningar. Dette gjeld både reine nettstudium og nettbaserte tilbod med samling, medan stadbaserte heiltidsløp er mindre utbreidde. Mønsteret må sjåast i samanheng med fagporteføljen ved dei private fagskulane og ein studentmasse der mange kombinerer utdanning med arbeid. Samstundes er studentprofilen samansett: innan enkelte fagområde er det òg eit relativt stort innslag av heiltidsstudentar. Dette kjem tydeleg til uttrykk i fordelinga av utdanningsformer på fagområde i figur 3.12.

Som vi ser i figur 3.12 går den store overvekta av studentar innan samferdselsfag i 2025 (82 prosent) på stadbaserte utdanningar, medan ingen av studentane går på reine nettbaserte utdanningar. Den høge delen stadbaserte utdanningar innan samferdselsfag heng saman med at utdanningane i stor grad krev fysisk oppmøte, mellom anna gjennom bruk av simulatorar, verkstad og anna praksisnær opplæring. Dette samsvarar med at samferdselsfag òg har ein høg del heiltidsstudentar, som vist i Figur 3.10. Læringsaktivitetane føreset tilgang til spesialisert utstyr og fysiske læringsarenaer, og let seg difor vanskeleg gjennomføre som reine nettbaserte tilbod.

Kreative fag er òg i stor grad stadbaserte (70 prosent), medan rundt ein tredel tar nettbasert utdanning eller nettbasert utdanning med samling. Dette kan forklarast med behov for praktisk og kunstnarisk arbeid, til dømes innan sceniske uttrykk, design eller handverksaktivitetar. Samstundes er det i kreative fag større innslag av nettbaserte og samlingsbaserte løysingar enn i samferdselsfaga, noko som kan reflektere at delar av undervisninga er meir eigna for digital gjennomføring.

For tekniske fag og helse- og velferdsfag går nesten ein tredel av studentane i 2025 (63 og 64 prosent) på nettbaserte utdanningar med samling. Fordi ein stor del av studentane i desse fagområda er i jobb medan dei tek utdanning, gjer denne utdanningsforma blant anna moglegheit til å øve på eiga arbeidsplass mellom samlingar (Andresen & Breines, 2024). 22 prosent av studentane innanfor tekniske fag tar i 2025 reine stadbaserte utdanningar, medan det tilsvarande talet er berre åtte prosent for helse- og velferdsfag. Høvesvis 14 og 28 prosent av studentane i desse to fagområda tar reine nettbaserte utdanningar. Fordi dei er to store fagområde, utgjer dei til saman 4 300 studentane innanfor tekniske fag og helse- og velferdsfag om lag 40 prosent av studentane på nettbaserte utdanningar.

Det er innanfor økonomi- og administrasjonsfag og IT-fag vi finn størst utbreiing av rein nettbasert utdanning. Om lag halvparten av studentane innanfor økonomi- og administrasjonsfag (49 prosent) tar reine nettbaserte utdanningar, medan to tredeler av studentane innanfor IT-fag (67 prosent) gjer det same. I begge fagområda er studentane som tar reine nettbaserte utdanningar i hovudsak knytt til private fagskular. Som vi vil sjå nærare i kapittel 3.7.2 er det studentane ved nettbaserte tilbod som har lågast gjennomføring i utdanninga, og gjennomføringa i IT-fag og økonomi- og administrasjonsfag ligg òg under snittet. Sjå omtale av utviklinga i utdanningsformane fagskulane tilbyr i dei ulike fagområda i kapittel 4.8.

Auke i kortare studietilbod under 30 studiepoeng

Kortare, fleksible studietilbod under 30 studiepoeng spelar ei viktig rolle i høgare yrkesfagleg utdanning. Desse tilboda gjer det mogleg å tileigne seg avgrensa og målretta kompetanse som kan kombinerast med jobb og andre forpliktingar. For somme studentar kan kortare studietilbod òg opne for å ta fleire tilbod parallelt eller over tid. Samla sett kan kortare studietilbod både senke terskelen for å starte på utdanning og leggje til rette for gradvis kompetanseheving gjennom yrkeslivet.

Som omtala i kapittel 2.3 er studenttalet vi nyttar i rapporten ein kombinasjon av aktive studentar per 1. oktober, og individ som er aktive på kortare studietilbod under 30 studiepoeng i løpet av heile året. I dette delkapittelet ønskjer vi å vise omfanget av den faktiske utdanningsaktiviteten, og tel difor alle aktive studentar per studietilbod. Nokre studentar vert då talde fleire gonger, og vi nyttar difor omgrepet oppmeldingar framfor studentar.

I 2025 vart det registrert til saman 4 600 oppmeldingar til kortare studietilbod, ein tydeleg auke frå 3 600 oppmeldingar i 2024. Dette svarar til ein vekst på om lag 28 prosent på eitt år.

Veksten i oppmeldingar er særleg markant innan tekniske fag, som òg utgjer det klart største fagområdet for kortare studietilbod. I 2025 vart det registrert 2 200 oppmeldingar innan tekniske fag, opp 25 prosent frå 2024. Teknisk fagområde står dermed for nær halvparten av alle oppmeldingar til kortare studietilbod i 2025. Utviklinga peikar på aukande bruk av korte, målretta utdanningar for å møte endringar i kompetansebehov innan tekniske og industrielt retta yrke. Veksten må òg sjåast i samanheng med tilskotsordninga Industrifagskulen, der det er løyvd 598 studieplassar til korte, fleksible vidareutdanningstilbod utvikla i samarbeid med arbeidslivet og Industriens kompetansefond som gir økonomisk støtte i form av lønskompensasjon til arbeidstakarar som tek bransjerelevante, korte utdanningstilbod. Desse tiltaka har styrkt både tilbodet av og etterspurnaden etter slike utdanningar, og lagt til rette for kompetansepåfyll som kan kombinerast med arbeid. Om lag 1 700 av oppmeldingane var i 2025 knytt til eit tilbod på under 30 studiepoeng finansiert via Industrifagskulen.

Òg økonomi- og administrasjonsfag har hatt ein betydeleg auke. Talet på oppmeldingar steig frå 1 100 i 2024 til 1 400 i 2025, og fagområdet er det nest største innan kortare studietilbod. Dette tyder på at korte utdanningar i aukande grad vert nytta til kompetansepåfyll innan leiing, administrasjon og økonomi, ofte i kombinasjon med arbeid.

Den sterkaste relative veksten finn vi innanfor helse- og velferdsfag. Etter fleire år med låge tal, auka oppmeldingane frå 210 i 2024 til 600 i 2025, ein nesten tredobling på eitt år. Denne utviklinga kan sjåast i samanheng med behovet for rask og målretta kompetanseheving i helse- og omsorgstenestene, der kortare studietilbod under 30 studiepoeng kan senke terskelen for å ta utdanning ved sida av arbeid. Meir enn 40 prosent av oppmeldingane er knytt til tilbodet Spesialisering i medisinske prosedyrer og observasjonskompetanse på ti studiepoeng ved Fagskolen Diakonova.

IT-fag viser eit meir samansett bilete. Etter ein nedgang frå 2022 til 2024, auka talet på oppmeldingar noko i 2025 til 300, opp frå 240 året før. Trass i denne auken er nivået framleis lågare enn i 2022, noko som kan indikere at etterspurnaden etter korte IT-tilbod har stabilisert seg etter ein periode med sterk vekst.

Auken i oppmeldingar peikar på at slike tilbod i aukande grad vert nytta for rask, arbeidsretta kompetanseheving, særleg innan tekniske fag, økonomi- og administrasjonsfag og helse- og velferdsfag. Dette støttar opp om biletet frå førre tilstandsrapport, der kortare studietilbod vart framheva som eit verkemiddel for å senke terskelen for å starte på utdanning, spesielt for vaksne i arbeid (HK-dir, 2025).

For å få eit heilskapleg bilete av kortare studietilbod er det viktig å supplere med utdanningar på til og med 30 studiepoeng. Dette er fordi tilskotsordningar som Industrifagskulen og bransjeprogram tilbyr korte og fleksible utdanningar som omfattar denne kategorien.

Når det gjeld Industrifagskulen, var 410 studentar i 2025 oppmelde til eit tilbod registrert som 30 studiepoeng. Av desse var 340 studentar innan tekniske fagområde, medan 80 studentar var innan økonomi og administrasjon. Desse studentane vert likevel ikkje rekna med i kategorien «kortare studietilbod», sjølv om tilskotsordningane tilseier at dei høyrer heime der. Dette betyr at dei ikkje vert talt med i statistikken for kortare studietilbod under 30 studiepoeng i tabellen over. Totalt var 2 100 studentar meldt opp til tilbod finansiert gjennom tilskotsordninga Industrifagskulen i 2025. Totalt 950 studentar var meldt opp til tilbod finansiert gjennom bransjeprogram, 70 av desse tok tilbod på 30 studiepoeng i 2025.

Opptaksgrunnlaget seier noko om kva kompetanse som krevst for å komme inn på ei utdanning. Hausten 2025 starta det 19 300 nye studentar på ei høgare yrkesfagleg utdanning. I figur 3.13 ser vi kva opptaksgrunnlag som var lagt til grunn ved opptak av desse studentane. Samansettinga av opptaksgrunnlag gir eit bilete av breidda i studentgrunnlaget og kven utdanningane i fagskulesektoren er retta mot.

Opptaket til høgare yrkesfagleg utdanning byggjer på ulike former for kompetanse. Dei viktigaste opptaksgrunnlaga er fullført og bestått vidaregåande opplæring, til dømes fagbrev eller annan yrkesfagleg bakgrunn, generell studiekompetanse, og realkompetansevurdering. I tillegg kjem opptak på grunnlag av utanlandsk utdanning, høgare yrkesfagleg utdanning eller spesielle opptakskrav. Spesielle opptakskrav kan til dømes vere opptaksprøve, krav om sertifikat, autorisasjon, dokumentert praksis eller relevant yrkeserfaring utover formell utdanning. For nokre tilbod kan det òg vere krav om gjennomført intern opplæring i verksemd, fag- eller bransjespesifikke kurs, eller annan dokumentert kompetanse som er vurdert som nødvendig for å kunne gjennomføre utdanninga. Desse krava kan komme i tillegg til anna opptakskrav. Til dømes kan ein ved brann- og redningsskulen verte teken opp på grunnlag av fagbrev, men må i tillegg bestå ein opptaksprøve, levere helse- og politiattestar og ha førarkort klasse B.

Ein søkar kan kvalifisere til fleire opptakskrav samtidig, men vert berre registrert med det opptakskravet som vert vurdert som mest relevant eller avgjerande for utdanninga han eller ho vert teken opp til.

Over halvparten av studentane har yrkesfagleg bakgrunn

10 700 (55 prosent) av dei nye studentane hausten 2025 vart teke opp på grunnlag av yrkesfagleg kompetanse. Som vi kan sjå i figur 3.13, har yrkesfagleg kompetanse vore det mest utbreidde opptaksgrunnlaget over tid.

Opptak på grunnlag av realkompetanse har samstundes blitt meir utbreidd dei siste åra, og 22 prosent av dei nye studentane vart tekne opp på dette grunnlaget hausten 2025, medan rundt 20 prosent av studentane vart tekne opp på grunnlag av generell studiekompetanse. Med andre ord vart nesten alle nye studentar tekne opp på grunnlag av anten yrkesfagleg kompetanse, realkompetanse eller generell studiekompetanse. Elles vart 120 nye studentar tekne opp på grunnlag av høgare yrkesfagleg utdanning. Tilsvarande var høvesvis 250 studentar tekne opp på grunnlag av utanlandsk utdanning og 260 hadde spesielle opptakskrav. Sjå fleire tal i vedleggstabell F3.13.

Grad av yrkesfagleg bakgrunn varierer mellom fagområde

Det er stor variasjon i opptaksgrunnlag mellom fagområda. Som vi kan sjå i figur 3.14 er det særleg innanfor tekniske fag, samferdselsfag og helse- og velferdsfag studentane vert tekne opp på grunnlag av yrkesfagleg kompetanse. Sjå vedleggstabell 16 for utviklinga over tid.

Delen studentar med yrkesfagleg bakgrunn er høgst innanfor tekniske fag med 84 prosent, etterfølgd av samferdselsfag og helse- og velferdsfag med høvesvis 71 og 68 prosent av studentane hausten 2025. Dei resterande studentane vart i stor grad tekne opp på bakgrunn av realkompetanse i desse tre fagområda. For samferdselsfag er det òg ein del av studentane (12 prosent) som vart tekne opp på grunnlag av generell studiekompetanse. Dette gjeld særleg studentane innanfor luftfart. I tillegg vart fire prosent av studentane innan samferdselsfag tekne opp på grunnlag av utanlandsk utdanning. Òg her er størsteparten av studentane innanfor luftfart.

I motsett ende finn vi IT-fag og kreative fag der høvesvis berre 13 og fem prosent av studentane vart tekne opp på grunnlag av yrkesfagleg kompetanse hausten 2025. Størstedelen av studentane i desse fagområda vart tekne opp på grunnlag av generell studiekompetanse. Opptak på grunnlag av realkompetanse er òg utbreidd. Kreative fag skil seg ut med at heile 17 prosent av studentane vart tekne opp på grunnlag av spesielle opptakskrav, til dømes opptaksprøver.

I økonomi- og administrasjonsfag er studentane jamnare fordelt rundt dei tre vanlegaste opptaksformene. Ein tredel (33 prosent) vart tekne opp på grunnlag av yrkesfagleg kompetanse, medan ein tredel (35 prosent) av studentane vart tekne opp på grunnlag av generell studiekompetanse. Òg her er realkompetanse utbreidd som opptaksgrunnlag (27 prosent). I tillegg vart tre prosent av studentane tekne opp på grunnlag av utanlandsk utdanning.

Det er òg store skilnader i opptaksgrunnlag når det kjem til alder (sjå vedleggstabell 30). Dette heng igjen saman med skilnader i alder mellom fagområde. Dette omtalte vi nærare i kap. 3.4.1.

Yrkesfagleg bakgrunn er vanlegare ved dei offentlege fagskulane

Innanfor IT-fag og økonomi- og administrasjonsfag ser vi eit tydeleg skilje i opptaksgrunnlaget mellom dei som går på utdanningar ved offentlege og private fagskular. Studentane ved offentlege fagskular har i større grad yrkesfagleg bakgrunn innanfor desse fagområda. Skilnadene kan tyde på at tilboda ved dei offentlege og private skulane dekkjer ulike behov og treff ulike typar studentar. Som vi omtalte i kapittel 3.2.7 er det ein auke i talet på IT-studentar ved dei offentlege fagskulane, sjølv om talet går ned totalt sett.

Dei offentlege fagskulane tilbyr nokre utdanningar innanfor IT-fag som krev fagbrev, mens kandidatane innan IT-fag generelt er dei som i størst grad oppgjev at dei tar utdanninga som omskolering (Lyckander et al., 2026). Det ser vi igjen i at nesten halvparten (46 prosent) av dei nye studentane innanfor IT-fag ved offentlege fagskular vart tekne opp på grunnlag av yrkesfagleg kompetanse hausten 2025, medan det tilsvarande talet for studentar ved private fagskular berre var ti prosent.

Informasjonsteknologi vart styrka som fagområde i vidaregåande fag- og yrkesopplæring gjennom opprettinga av eit nytt utdanningsprogram hausten 2020 (Kompetansebehovsutvalget, 2025). Denne styrkinga vil kunne bidra til å auke rekrutteringsgrunnlaget for IT-studentar med relevant yrkesfagleg bakgrunn i fagskulen.

Innanfor økonomi- og administrasjonsfag vart 58 prosent av dei nye studentane ved dei offentlege fagskulane teke opp på grunnlag av yrkesfagleg kompetanse, samanlikna med 27 prosent ved dei private. Sjølv om dei fleste utdanningane innanfor økonomi- og administrasjonsfag tradisjonelt sett kan reknast som grunnutdanningar er det òg døme på at utdanningar kan forutsette og bygge vidare på yrkesfeltet (Høst et al., 2019). Ei slik utvikling ser vi i samanheng med veksten i leiingsfag innan økonomi- og administrasjonsfag, omtalt i kapittel 3.2.4, der yrkes- og fagspesifikke leiingstilbod i stor grad ser ut til å rekruttere studentar med yrkesfagleg bakgrunn.

Delen studentar med realkompetanse varierer mellom utdanningar

Bruk av realkompetansevurdering som opptaksgrunnlag i høgare yrkesfagleg utdanning har hatt ein markant auke sidan 2021, og i 2025 utgjorde realkompetanse opptaksgrunnlaget for over ein femdel av alle nye studentar. Som vi ser i figur 3.15 har det vore ein auke i delen med realkompetansevurdering innanfor alle fagområda sidan 2021. Det er helse- og velferdsfag (1 300) og økonomi- og administrasjonsfag (1 200) som har dei høgaste tala på studentar som er tekne opp på grunnlag av realkompetanse hausten 2025 (sjå vedleggstabell 16 for absolutte tal i alle fagområde).

Ser vi på det siste året, frå 2024 til 2025, har delen av dei nye studentane som vart tekne opp på grunnlag av realkompetanse derimot gått ned i dei fleste fagområda. Unntaket er IT-fag, der 190 fleire studentar enn i 2024 har vorte realkompetansevurdert. Auken er knytt til utdanningar i IT-drift og infrastruktur.

Utviklinga det siste året viser at endringar i delen studentar tekne opp på grunnlag av realkompetanse i stor grad kan forklarast av variasjonar mellom enkeltutdanningar, heller enn av endra praksis på fagområdenivå. Særleg i små fagområde kan endringar i opptak ved einskilde utdanningar gi tydelege utslag i statistikken. Dette kan ein til dømes òg sjå på grafen for fagområdet anna. Der gjer enkeltutdanningar relativt store prosentvise utslag.

Dette peikar mot at utviklinga i 2025 i hovudsak speglar endringar i samansetjinga av utdanningstilbodet, snarare enn ein overordna trend i bruken av realkompetanse som opptaksgrunnlag. Det er framleis auken frå 2021 til 2025 som dominerer utviklinga.

HK-dir arbeider for å fremje bruken av realkompetansevurdering på ulike nivå i opplæring, utdanning og arbeid, og har samla ein rekkje ressursar på sine nettsider (HK-dir, 2026a). Som del av arbeidet med å utvikle eit kvalitetsrammeverk for realkompetansevurdering er HK-dir i ferd med å kartleggje korleis realkompetanse vert nytta i fagskulane (sjå tekstboks 3).

Som omtalt i fjorårets rapport er ein betydeleg del av studentane som er tekne opp på grunnlag av realkompetanse innanfor helse- og velferdsfag knytt til oppvekstfag ved Din Kompetanse Fagskole (HK-dir, 2025). Mange av desse studentane har utdanning frå universitet eller høgskule. Som vi kan sjå i vedleggstabell 34, hadde 290 av studentane som vart tekne opp til oppvekstutdanningar hausten 2025 fullført lærarutdanning eller utdanning innan pedagogikk. 120 av studentane som vart tekne opp til helseutdanningar hausten 2025 hadde fullført utdanningar innanfor helse-, sosial- og idrettsfag. Fleire tal om fullført utdanning frå universitet og høgskule innanfor helse- og velferdsfag finst i vedleggstabell 34.

Arbeidslivet har eit vedvarande og dokumentert behov for yrkesretta kompetanse. Behovet gjeld både fagleg spesialisert kompetanse og kompetanse til å ta større ansvar og meir komplekse oppgåver i verksemdene. Samstundes viser Kandidatundersøkinga (Lyckander et al., 2026) at fagskulekandidatar er ettertrakta i arbeidsmarknaden. Undersøkinga syner at om lag ni av ti av kandidatane er i jobb etter fullført fagskuleutdanning, og at utdanninga i hovudsak vert opplevd som relevant for arbeidsoppgåvene dei utfører. For mange handlar fagskuleutdanning òg om kompetanseheving i eksisterande stilling, ikkje berre overgang til ny jobb. I lys av dette er det relevant å sjå nærare på utviklinga i talet på uteksaminerte studentar frå høgare yrkesfagleg utdanning, både over tid og på tvers av fagområde. I dette kapittelet analyserer vi omfanget av uteksaminerte studentar og korleis utviklinga heng saman med veksten i sektoren.

Personar som har fullført eit vitnemålsgivande utdanningstilbod vert rekna som ein uteksaminert student. Tilbodet kan vere alt frå eit lite vitnemålsgivande tilbod på nokre få studiepoeng til ein høgare fagskulegrad.

Utvikling i talet på uteksaminerte studentar

Det har vore ein kraftig auke i talet på uteksaminerte dei siste åra. I 2025 vart det uteksaminert 14 200 kandidatar, ein auke på om lag ni prosent frå i fjor og 44 prosent sidan 2021. Denne utviklinga må sjåast i samanheng med den sterke veksten i studenttalet i sektoren, slik den vert omtala i kap. 3.1 og 3.2.

Auken i talet på uteksaminerte kandidatar frå 2021 til 2025 følgjer veksten i studenttalet i same periode, men med eit tydeleg tidsforskyvingsmønster. Veksten i studenttalet tok særleg til frå 2020 og 2021, medan effekten i form av fleire uteksaminerte kandidatar først kjem klårt til syne frå 2023 og utover. Dette heng mellom anna saman med at ein stor del av utdanningane i høgare yrkesfagleg utdanning er organiserte som deltidsløp og lengre utdanningsløp, der det kan gå fleire år frå opptak til fullført utdanning.

Som det kjem fram av Figur 3.16 er det dei tre største fagområda tekniske fag, helse- og velferdsfag og økonomi- og administrasjonsfag, som òg har flest uteksaminerte. Der vi ser ein fortsett vekst i talet på uteksaminerte innan tekniske utdanningar, og helse- og velferdsutdanningar, har talet på uteksaminerte gått ned i økonomiske– og administrative utdanningar.

Uteksaminerte studentar fordelte på fagområda

I 2025 vart det uteksaminert 4 000 kandidatar innan tekniske fag, tilsvarande om lag 28 prosent av alle uteksaminerte studentar. Helse- og velferdsfag stod for 3 800 kandidatar, rundt 27 prosent av totalen. Desse to fagområda stod samla for om lag 55 prosent av alle uteksaminerte studentar i 2025. Vidare vart det uteksaminert 2 900 kandidatar innan økonomi- og administrasjonsfag (om lag 20 prosent) og 1 600 innan IT‑fag (om lag elleve prosent). IT‑faga utmerkar seg saman med tekniske fag med særleg sterk relativ vekst sidan 2021. Ser ein tilbake til 2017, var det 100 uteksaminerte innan IT-fag. Denne fordelinga samsvarer i stor grad med utviklinga i studenttalet innan dei same fagområda, jf. figur 3.1.

Kreative fag og samferdselsfag har hatt stabile eller svakt fallande tal uteksaminerte dei siste åra, og stod i 2025 for høvesvis 1 100 og 430 uteksaminerte studentar, tilsvarande om lag åtte prosent og tre prosent av totalen.

Samla sett viser figur 3.16 at høgare yrkesfagleg utdanning leverer stadig fleire ferdige kandidatar til arbeidslivet, i takt med den langsiktige veksten i studenttalet, særleg slik han har utvikla seg sidan 2021. Samstundes peikar skilnaden i utvikling mellom studenttal og uteksaminerte på ei tidsforskyving i sektoren, der auke i heiltidsekvivalentar og studenttal først gir utslag i talet på uteksaminerte etter nokre år, og varierer mellom fagområde og utdanningsløp.

Uteksaminerte studentar etter utdanningsform

Figur 3.17 viser fordelinga av uteksaminerte studentar i 2025 etter utdanningsform: kortare studietilbod under 30 studiepoeng, korte utdanningstilbod på 30–59 studiepoeng, fagskulegrad (60–119 studiepoeng) og høgare fagskulegrad (120–180 studiepoeng). På tvers av fagområda vert flest studentar uteksaminerte med fagskulegrad eller høgare fagskulegrad, men fordelinga mellom omfanget av utdanninga, målt i studiepoeng, varierer tydeleg mellom fagområda.

Samla sett viser figur 3.17 at fagskulegradar står for hovuddelen av dei uteksaminerte i 2025, særleg innan dei største fagområda. Samstundes viser fordelinga at kortare studietilbod og korte utdanningstilbod spelar ei viktig rolle i fleire fagområde, og bidreg til ein brei og fleksibel utdanningsstruktur i høgare yrkesfagleg utdanning.

I tekniske fag har dei lengre utdanningsløpa ein sentral plass. 49 prosent av dei uteksaminerte har høgare fagskulegrad, medan 37 prosent har fullført kortare studietilbod under 30 studiepoeng. Dei resterande kandidatane er fordelte mellom fagskulegrad (sju prosent) og korte utdanningstilbod på 30–59 studiepoeng (sju prosent). Dette viser at tekniske fag kombinerer lange, gradsgivande utdanningar med eit relativt stort innslag av korte og fleksible tilbod.

Innan helse- og velferdsfag er fagskulegrad det dominerande utdanningsomfanget, og utgjer 68 prosent av dei uteksaminerte. Vidare har 20 prosent fullført korte utdanningar med eit omfang på 30–59 studiepoeng, medan tolv prosent kjem frå kortare studietilbod under 30 studiepoeng. Høgare fagskulegrad utgjer ein heilt marginal del av dei uteksaminerte i dette fagområdet. I økonomi- og administrasjonsfag er fordelinga meir jamn mellom utdanningar av ulikt omfang. Fagskulegrad utgjer 40 prosent av dei uteksaminerte, korte utdanningstilbod 34 prosent og kortare studietilbod under 30 studiepoeng 21 prosent. Høgare fagskulegrad utgjer fem prosent.

I IT-fag har 44 prosent av dei uteksaminerte fagskulegrad, medan 41 prosent har høgare fagskulegrad. Korte utdanningstilbod utgjer fire prosent, og kortare studietilbod under 30 studiepoeng utgjer elleve prosent. Dette peikar i retning av eit fagområde der dei lengre utdanningsløpa dominerer.

I kreative fag og samferdselsfag utgjer høgare fagskulegrad ein stor del av dei uteksaminerte, med høvesvis 63 prosent i kreative fag og 76 prosent i samferdselsfag. I kreative fag utgjer fagskulegrad 32 prosent, korte utdanningstilbod fem prosent, medan kortare studietilbod under 30 studiepoeng utgjer ein marginal del. I samferdselsfag utgjer fagskulegrad 24 prosent, medan det ikkje er registrert uteksaminerte frå utdanningar under 60 studiepoeng.

Når ein student er rapportert inn som aktiv student på eit studietilbod har vi ei forventning til kor mange studiepoeng han skal ta kvart år. Ved å undersøkje kor stor del av dei planlagde studiepoenga som faktisk vert tekne, kan vi seie noko om i kva grad studentane i høgare yrkesfagleg utdanning fullfører utdanninga som planlagd.

Meir enn 80 prosent av alle forventa studiepoeng vert avlagd

I tabell 3.4 ser vi kor mange studiepoengeiningar (SPE), altså einingar på 60 studiepoeng, som er forventa produsert kvart studieår, med utgangspunkt i kva studentane er melde opp til, og kva dei faktisk produserer.

Det er ein jamn høg del produserte studiepoengeiningar på 80 prosent av forventa SPE produsert kvar einaste studieår frå hausten 2021. Dette teiknar eit overordna bilete av at studentane i høgare yrkesfagleg utdanning i stor grad fullførar utdanninga.

På grunn av etterrapportering og forskyvingar vil det alltid vere nokre variasjonar frå år til år. Vi ser likevel nokre skilnader, når vi ser på ulike variablar som fagområde, utdanningsform og heil- eller deltid, som vi skal sjå nærare på i dei neste kapitla. I kapittel 5.7 ser vi òg nærare på studiepoengproduksjon fordelt etter finansieringsform.

Kvifor studiepoengproduksjon og ikkje fullføring på normert tid?

Auka fleksibilitet i tilbodsstrukturen, til dømes gjennom deltidsløp, modulbaserte utdanningar og mogleg overgang mellom ulike studieformer, gjer det metodisk utfordrande å bruke normert tid som måleeining. Fullføring på normert tid vektlegg tidsbruk framfor faktisk oppnådd kompetanse, og eignar seg dårleg i ei utdanning der mange studentar medvite brukar lengre tid utan at dette nødvendigvis seier noko om manglande progresjon eller lågt læringsutbytte. Som peikt på i tidlegare rapportar utfordrar denne utviklinga i normert tid som mål på kvalitet i høgare yrkesfagleg utdanning. Studiepoengproduksjon, som vektlegg gjennomførte emne og avlagde studiepoeng, gir difor eit meir relevant og treffsikkert bilete av gjennomføring.

Skilnader mellom fagområda

Tabell 3.5 viser klare skilnader mellom fagområda i kor stor del av dei forventa studiepoenga som vert produserte i studieåret 2024/2025. Studiepoengproduksjonen er høgast i kreative fag, der 88 prosent av dei forventa studiepoengeiningane vert avlagde. Òg tekniske fag har relativt høg del studiepoengproduksjon, med 84 prosent. Helse- og velferdsfag og fagområdet anna ligg noko lågare på 82 prosent, men framleis over det samla gjennomsnittet.

Lågast studiepoengproduksjon finn vi i økonomi- og administrasjonsfag, der 73 prosent av dei forventa studiepoengeiningane vert produserte. Samferdselsfag ligg på 75 prosent, medan IT-fag har ein noko høgare produksjonsgrad på 79 prosent.

Ser ein nærare på type utdanningar, kjem det fram interne skilnader òg innan fagområda. Til dømes har luftfartsutdanningar innan samferdselsfag ein lågare studiepoengproduksjon (61 prosent) enn andre delar av fagområdet. Dette bidreg til å trekkje ned den samla studiepoengproduksjonen for samferdselsfag, og illustrer korleis enkelte type utdanningar kan ha betydning for tala på fagområdenivå.

Lågare studiepoengproduksjon i nettbaserte utdanningar

Tabell 3.6 viser at studiepoengproduksjonen varierer mellom utdanningsformer. Stadbaserte utdanningar har høgast studiepoengproduksjon, med 87 prosent av forventa studiepoeng avlagde i studieåret 2024/2025. Nettbaserte utdanningar har lågast studiepoengproduksjon, der 73 prosent av dei forventa studiepoenga vert produserte, medan nettbaserte utdanningar med fysiske samlingar ligg noko høgare, med 80 prosent.

Skilnadene kan delvis knytast til ulik grad av organisering, progresjon og oppfølging i utdanningstilbodet, og krav til eigenorganisering. Nettbaserte utdanningar stiller større krav til studentane si eiga strukturering av studiekvardagen og til indre motivasjon over tid. I kombinasjon med at mange studentar i slike tilbod er yrkesaktive og studerer på deltid, kan dette bidra til lågare studiepoengproduksjon. Forsking peiker på at organiseringa av utdanningstilbod har betydning for læring og gjennomføring, men at samanhengane er samansette. Erfaringar frå pandemien viser at særleg heiltidsstudentar kan oppleve lågare læringsutbytte ved reint digitale tilbod med mindre sosial og fagleg kontakt, medan deltidsstudentar i større grad kan oppleve fleksible løysingar som velfungerande. Samstundes varierer resultata mellom utdanningar, og effektane av ulike utdanningsformer ser ut til å avhenge både av korleis tilboda er utforma og kva studentgrupper dei rettar seg mot (Syversen et al., 2026). Kunnskapsgrunnlaget er dermed avgrensa når det gjeld klare årsakssamanhengar, noko som understrekar behovet for meir kunnskap om korleis utdanningsform og studentkjenneteikn verkar saman.

Noko høgare studiepoengproduksjon blant heiltidsstudentar

Tabell 3.7 viser at heiltidsstudentar har noko høgare studiepoengproduksjon enn deltidsstudentar i studieåret 2024/2025. Heiltidsstudentar produserer 83 prosent av dei forventa studiepoengeiningane, medan tilsvarande del for deltidsstudentar er 79 prosent.

Skilnaden er relativt liten, men peikar i retning av at heiltidsstudium har betre føresetnader for jamn studieprogresjon. Samstundes må tala tolkast i lys av at ein stor del av deltidsstudentane kombinerer utdanning med arbeid og andre forpliktingar, og ofte har lågare studieintensitet per år. Lågare studiepoengproduksjon blant deltidsstudentar treng difor ikkje å indikere svak gjennomføring, men kan reflektere bevisste val om progresjon over lengre tid.

Studentane nyttar fagskuleutdanning både som grunnutdanning, vidareutdanning og omskolering, og kvart år er det studentar med tidlegare universitets- eller høgskuleutdanning som tek utdanning ved ein fagskule, mellom anna gjennom opptak basert på realkompetanse. Samstundes er det òg kandidatar frå høgare yrkesfagleg utdanning som går vidare til universitet og høgskular. I dette kapittelet skal vi sjå på overgangar mellom fagskule og universitet eller høgskule.

Overgang frå høgskule eller universitet til fagskule

I 2025 hadde 5 500 (28 prosent) av dei nye studentane tidlegare vore registrert som student ved eit universitet eller høgskule (UH). 53 prosent av desse hadde bestått ei UH-utdanning før dei søkte seg til fagskulen. Andelen fagskulestudentar som har ein bakgrunn frå eit universitet eller høgskule har auka med 52 prosent sidan 2021, som vi ser av figur 3.18 aukar andelen som har fullført ei UH-utdanning mest.

Av dei som hadde fullført ei UH-utdanning hadde om lag halvparten fullført ein bachelorgrad. Litt meir enn ein tredel (36 prosent) har fullført eit årsstudium på 60-studiepoeng. Om lag tre prosent hadde fullført ein mastergrad. Dei kjem frå fleire ulike fagområde, og det er ikkje eit eintydig mønster. 24 prosent kjem frå humanistiske og estetiske fag og 23 prosent frå lærarutdanningar og utdanningar innan pedagogikk. 14 prosent frå helse, sosial- og idrettsfag og litt under 14 prosent frå økonomiske og administrative fag.

Ein tredel av studentane som har fullført ei UH-utdanning søker seg til ei fagskuleutdanning innan helse- og velferdsfag, og primært oppvekstfag. 26 prosent tek ei fagskuleutdanning innan økonomiske- og administrative fag, 17 prosent tek ei utdanning innan IT, og 14 prosent tek ei teknisk fagskuleutdanning. Om ein tar omsyn til størrelsen på fagområda, er det størst del av studentane innanfor IT-fag, økonomi- og administrasjonsfag og kreative fag som oppgjer å ha tidlegare utdanning frå universitet og høgskule (Lyckander et al., 2026).

Tala indikerer at høgare yrkesfagleg utdanning i aukande grad framstår som relevant for personar med tidlegare høgare utdanning på ulike nivå. Dette gjeld både dei som har fullført ei høgare utdanning, og dei som ikkje har gjort det. Føremålet med høgare yrkesfagleg utdanning kan difor variere, og spenner frå ny utdanning, omskolering til vidareutdanning. Vi har lite kunnskap om kva som står bak utdanningsvala til desse studentane.

Overgang frå fagskule til universitet eller høgskule

Tabell 3.8 viser utviklinga i talet på fagskulekandidatar med fullført utdanningstilbod over 30 studiepoeng som seinare er registrerte ved universitet eller høgskule i perioden 2021–2025. Vi nyttar omgrepet kandidatar om studentar som har fullført og avslutta utdanninga si. Talet på fagskulekandidatar med fullført utdanningstilbod på over 30 studiepoeng auka kraftig i perioden, frå 5 600 i 2017 til 11 500 i 2025, medan talet som går vidare til UH er relativt stabilt. Av kandidatane som gjekk ut i 2021 har 22 prosent søkt seg vidare til eit universitet eller høgskule. Av dei som gjekk ut i 2024 har 14 prosent søkt seg vidare, og av dei som gjekk ut i 2025 har ti prosent allereie søkt seg til ein høgskule eller universitet.

Utviklinga må sjåast i samanheng med fleire ting. For det fyrste spelar tidsperspektivet ei rolle. Det er naturleg at andelen som går vidare til universitet eller høgskule aukar jo lengre tid som har gått sidan dei fullførte fagskuleutdanninga. For å få oversikt over mobiliteten må ein difor sjå utviklinga over tid. Overgangar til universitet og høgskule same året, eller året etter kandidatane fullførte høgare yrkesfagleg utdanning fangar berre ein del av den samla vidare utdanningsmobiliteten. Ser ein tilbake til 2017 (vedlegg T3.8) har 25 prosent av kandidatane som gjekk ut det året gått vidare til universitets‑ og høgskuleutdanning.

Den andre samanhengen er at utdanningane skal vere praksisnære og gi kompetanse som kan takast direkte i bruk i arbeidslivet. For mange studentar er fagskuleutdanning eit mål i seg sjølv, som grunnutdanning, vidareutdanning eller omskolering, snarare enn eit steg vidare til akademisk utdanning. Det er derfor naturleg at tala ikkje er høgare.

Samstundes veit vi at overgangane frå fagskule til universitet og høgskule i avgrensa grad er støtta av føreseielege overgangsordningar. Mobiliteten skjer i hovudsak på individnivå, og ikkje som del av eit samordna system for overgang og godkjenning. Tabellen illustrerer difor at mobiliteten i absolutte tal er relativt stabil, men svekka relativt til veksten i fagskulesektoren. Omfanget av vidare overgang frå høgare yrkesfagleg utdanning til universitet og høgskule kan òg i framtida bli påverka av pågåande arbeid med endringar i nasjonalt kvalifikasjonsrammeverk for livslang læring og utviklinga av ei yrkesfagleg søyle i utdanningssystemet (tekstboks 1). Desse endringane kan på lengre sikt bidra til å endre samspelet mellom høgare yrkesfagleg utdanning og universitets‑ og høgskulesektoren.

Tabell 3.9 viser kva fagområde fagskulekandidatane kom frå før dei vart registrerte som studentar ved universitet eller høgskule. Som i tidlegare år er det kandidatar frå kreative fag som i størst grad går vidare til universitets‑ og høgskuleutdanning. I 2025 gjekk 21 prosent av dei uteksaminerte kandidatane frå kreative fag direkte vidare til universitets‑ eller høgskuleutdanning same året.

I økonomi‑ og administrasjonsfaga var andelen som gjekk vidare ti prosent i 2025, tilsvarande nivået i IT‑faga, der òg ti prosent av fagskulekandidatane vart registrerte som studentar ved universitet eller høgskule. I helse‑ og velferdsfaga var andelen åtte prosent, medan tekniske fag hadde ein noko lågare overgang, med sju prosent av kandidatane som gjekk direkte vidare.

Overgangen til universitet og høgskule er lågast i samferdselsfaga, der fire prosent av fagskulekandidatane gjekk vidare i 2025. Kategorien anna skil seg ut med ein høgare del, der 14 prosent av kandidatane vart registrerte i universitets‑ og høgskulesektoren, men her er talet på kandidatar relativt lågt.

Samla sett viser tabell 3.9 at ti prosent av alle fagskulekandidatar i 2025 gjekk vidare til universitets‑ og høgskuleutdanning. Samstundes er det klare skilnader mellom fagområda, der kreative fag i størst grad inngår i vidare utdanningsløp.

Overgang til universitet og høgskule same året fangar berre ein del av den samla vidare utdanningsmobiliteten blant kandidatar frå høgare yrkesfagleg utdanning. Som nemnd viser tidlegare analysar at fleire kandidatar går vidare til universitets‑ og høgskuleutdanning nokre år etter fullført utdanning. Kandidatar frå fagområde der studentane oftare har generell studiekompetanse, særleg kreative fag, har gjennomgåande høgare overgang til universitets‑ og høgskuleutdanning enn kandidatar med yrkesfagleg kompetanse som opptaksgrunnlag.